Wydarzenia

Historia przemysłu fonograficznego #3: Handel dobrami fonograficznymi (tematyka ACTA)

Data: 29 stycznia 2012 Autor: Komentarzy:

Pora na trzeci odcinek historii naszego ulubionego przemysłu. Tych, którzy nie przeczytali poprzednich części, a mieliby na to ochotę, odsyłam TUTAJ (część 1) i TUTAJ (część 2). Zapraszam do dalszej lektury, tym razem będzie o czasach bliższych obecnym. Pomoże Wam to zrozumieć dokładniej zamieszanie związane z ACTA.

Odwieczna nieuchwytność muzyki, jej powiązanie wyłącznie z występem sprawiły, że przedmiotem transakcji zawsze była usługa polegająca na wykonaniu utworu przez muzyka. Ten etap w historii muzyki można nazwać „ludowym”, kiedy muzykę zaczęto rejestrować za pomocą nut, pojawiła się możliwość odtwarzania tego samego utworu podczas kolejnego muzykowania. Dzieło muzyczne mogło podlegać dowolnej interpretacji występujących muzyków, mówimy więc o etapie „artystycznym”. Etap „popularny” to taki, w którym muzyka była już zapisywana i rozprowadzana na nośnikach – jest już dobrem, które można posiadać na własność.

Ostatni etap jest już ściśle związany z prawnymi uwarunkowaniami działalności fonograficznej. Branżę fonograficzną zaliczyć można do przemysłu prawa autorskiego. To pojęcie obejmuje różne rodzaje działalności gospodarczej, produkty, które zostały w niej wytworzone są najczęściej dobrami niematerialnymi. Przychody należne z tytułu wykorzystania utworów, wykonań lub fonogramów są należne twórcom., wykonawcom i producentom, a sposób naliczania wynagrodzeń odbywa się według ściśle określonych reguł. Co ciekawe, istnieją spore różnice pomiędzy systemami prawnymi w różnych krajach. Dla przykładu, w USA stacje radiowe płacą za odtwarzanie muzyki twórcom (kompozytorom i autorom tekstów), nie płacą zaś producentom i artystom wykonawcom. W większości państw, w tym w Polsce, system działa inaczej i wynagrodzenie otrzymują wszyscy twórcy.

Wysokość opłat pobieranych za wykorzystanie utworu w USA jest następująca: 9,10 centa za cały utwór lub 1,75 centa za każdą minutę jego trwania – za cały utwór krótszy niż 5 minut płaci się zawsze 9,10 centa. Jeśli chodzi o finanse dotyczące nagrań mechanicznych, to opłaty należne są za każdy wyprodukowany egzemplarz albumu. Wytwórnia, która wyda w USA 1000 egzemplarzy krążka zawierającego 10 utworów , z czego żaden nie trwa dłużej niż 5 minut, za każdą tak wyprodukowaną płytę musi zapłacić 91 centów – wtedy cały nakład generuje koszty równe 910 dolarów. Obowiązujące prawo autorskie dające twórcom możliwość czerpania korzyści z wykorzystywania ich pracy wymaga istnienia pośrednika, który będzie skutecznie egzekwował te środki. O ile więc dzięki Internetowi artyści mogą tworzyć i wydawać bez pośrednictwa firm fonograficznych, o tyle byłoby im trudno wyegzekwować płatności należne za wykorzystanie ich twórczości. Dlatego twórcy w USA wiążą się jedną z trzech organizacji: ASCAP, BMI lub SESAC, w Polsce zaś ZAiKS, STOART, SAWP lub 2PAV.

Niezwykle istotne uwarunkowania działalności fonograficznej wynika z trudności dotyczącej oszacowania popytu na muzykę. Inny czynnikiem wpływającym na produkcję dobra, jakim jest płyta, jest rozwój Internetu. Zanim jednak skupimy się na problemach krążków, spójrzmy na to, co otrzymujemy, nabywając oryginał. Jest więc sam krążek, jest też opakowanie i okładka, na niej zaś nalepka płytowa. I właśnie ta nalepka mówi nam wszystko o danej płycie. Na nalepce najważniejszą rzeczą jest zastrzeżenie. Na polskich płytach znaleźć możemy napis „Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, odtwarzanie publiczne i radiowe bez upoważnienia wzbronione”. Tekst ten umieszczony jest na polecenie jednego z biur wydawców mechanicznych BIEM lub GEMA. Drugim składnikiem nalepki jest numer matrycy płytowej, co jest efektem powstawania koncernów fonograficznych. Mała firma nie podoła ogromnym nakładom finansowym, związanym ze studiem płytowym – dochodzimy do smutnej konkluzji, że pieniądze rządzą dobrami kultury.

Gusty odbiorców muzyki zmieniają się gwałtownie i często. Konsekwencją niestabilnego charakteru popytu na produkty fonograficzne jest względnie niewielka siła firm fonograficznym w tradycyjnym kanale dystrybucji. To z kolei owocuje niezbyt dużym wpływem na ostateczną cenę płaconą przez konsumenta. Kiedy pogarsza się sytuacja materialna konsumenta, płyta kompaktowa jest jednym z produktów, z których najłatwiej mu zrezygnować, co w sumie zgadzałoby się z informacjami przedstawionymi w piramidzie Maslova. Jak więc ustala się cenę płyty? Można wyróżnić różne sposoby, chociażby metody oparte na kosztach. Mogą polegać one na dodaniu standardowej marży do kosztu wytworzenia produktu (metoda narzutu na koszty) lub takim ustalaniu ceny albumu, żeby przedsiębiorstwo osiągnęło największy zysk (metoda analizy progu opłacalności). Inna metoda, polega na ustaleniu cen na podstawie bieżących cen konkurentów. Można też wartościować artystów i ich twórczość, zaczynając od analizy potrzeb konsumenta. Struktura kosztów tradycyjnej wytwórni jest złożona. Koszty wyprodukowania płyty składają się z:
– kosztów związanych z produkcją – wytworzenie „taśmy – matki” (master tape), koszty komponowania, nagrywania i zremiksowania,
– kosztów związanych z duplikacją,
– kosztów związanych ze sprzątaniem i pakowaniem,
– kosztów promocji,
– kosztów związanych z prawami autorskimi.

Szacunkowy procentowy udział różnych kategorii kosztów wpływających na cenę płaconą przez konsumenta za płytę w USA, z wyłączeniem podatków

Wynagrodzenie artystów

Koszty i zysk wytwórni muzycznej

Koszty tłoczenia i pakowania płyt

Koszty transportu płyt

Marża detalistów

Cena płacona w sklepie

8%

49%

8%

5%

30%

=100%

 

 

Średnie łączne koszty nagrania płyty w USA (wartości w USD)

Wynajęcie studia nagrań

7200

Muzycy sesyjni

6250

Producent

2000

Inżynier dźwięku

1500

Taśma

600

Łącznie

17550

 

 

Średnie łączne koszty pakowania płyty w USA (wartości w USD)

Projekt okładki

2000

Druk okładki i wkładki do płyty kompaktowej

1000 (4 strony dwukolorowe)

Druk okładki do kasety

650 (3 części dwukolorowe)

Łącznie

3650

 

 

Średnie łączne koszty promocji płyty w USA (wartości w USD)

Materiały prasowe

1620 (500 sztuk)

Rezerwa na uszkodzone materiały

2350

Papeteria

550

Newsletter

500

Lista mailingowa

75

Koszty pocztowe

1150

Promocja nagrania

1500

Profesjonalny PR

1500

Wsparcie trasy koncertowej

15000

Łącznie

24245

 

 

W obliczu takich danych nie dziwi sukces, jaki odniosły pliki mp3.

Komentarze

komentarzy