Wydarzenia

Historia przemysłu fonograficznego #4: Era plików mp3 (tematyka ACTA)

Data: 4 lutego 2012 Autor: Komentarzy:

To już ostatni odcinek tej niezwykłej historii. Tych, którym umknęły poprzednie, zapraszam TUTAJ (część 1), TUTAJ (część 2) i TUTAJ (część 3).

Prace na tym formatem trwały od 1987 r., kiedy to Unia Europejska ufundowała program „Digital Audio Broadcasting:”. 1996 r. format mp3 opatentowano też w USA, zaś chorwacki programista opracował pierwszy odtwarzacz plików tego typu – AMP MP3 Playback Engine. Na jego bazie powstał program Winamp, który został wsparty przez Microsoft w 1997 r., przez co zyskał masową popularność, a technologia plików mp3 została ostatecznie upowszechniona. Wpływ Internetu i kompresji dźwięku na rynek muzyczny była tak duża, że oba zjawiska upowszechniały się równolegle. Format mp3 bez Internetu byłby tylko ciekawostką dla naukowców i pasjonatów. Jednak wtedy spełnił się najczarniejszy sen koncernów muzycznych dotyczący powielania wyprodukowanych przez nich dóbr. Właściwie było jeszcze gorzej: skopiowanie pliku mp3 i rozdystrybuowanie go w Internecie to kwestia kilku kliknięć myszą. Oznaczało to koniec kontroli branży fonograficznej nad wszelkimi takimi technologiami.

W 1997 r. w USA powstał pierwszy internetowy serwis udostępniający artystom miejsce do umieszczania swoich utworów w formacie mp3 – MP3.com. Uruchomiony w 2000r. serwis my.mp3.com oferował inną usługę po zakupieniu płyty kompaktowej jeszcze przed jej wysyłką do klienta, otrzymywał on cały materiał w cyfrowej formie.

 O nielegalności wymiany plików mp3 możemy mówić dopiero od pojawienia się serwisu Napster. W 1999 r. umożliwiał on bowiem użytkownikom wyszukiwanie utworów znajdujących się na dyskach twardych innych osób. W 2001r. Napster został zobowiązany do uniemożliwienia wymiany wszystkich materiałów chronionych prawem autorskim, co spowodowało drastyczny spadek zainteresowania użytkowników korzystaniem z serwisu, a następnie zakończeniem jego działalności w tym samym roku. Wystąpienie na drogę sądową sieci scentralizowanej takiej jak Napster jest łatwe, gdyż stoi za nią konkretna firma. W przypadku sieci zdecentralizowanych taki zabieg jest dużo trudniejszy. Jako przykład można podać najpopularniejszą dziś sieć typu torrent. Ich działanie polega na wykorzystywaniu tzw. trackerów – silników śledzących pliki typu torrent w Internecie. Użytkownicy instalują na swoich komputerach aplikacje służące ściąganiu takich plików. Kopiowanie plików przebiega między komputerami użytkowników i nie obciąża serwerów. I tylko serwery można o coś oskarżyć, jednak walka w nimi na drodze sądowej będzie bezowocna.

Pozytywny przełom, jeśli chodzi o współistnienie branży fonograficznej i Internetu nastąpił w 2003 r., kiedy to firma Apple uruchomiła sklep z plikami muzycznymi, iTunes. Sklep szybko stał się łatwą w użytkowaniu i atrakcyjną dla konsumentów alternatywą dla „piractwa internetowego”. Ceny zaoferowane przez Apple są akceptowalne przez konsumentów zarówno w USA jak i Europie, a zarazem przynoszą firmom fonograficznym przychody.

Proces upowszechnienia się Internetu i plików mp3 budzi skrajne emocje. Przedstawiciele branży muzycznej lubią używać słów zabarwionych negatywnie („piractwo internetowe”, „kradzież”),  podczas gdy użytkownicy nie posiadający wyrzutów sumienia z powodu swoich działań mówią o wymianie plików neutralnie – ściąganie. Obie strony posądzają się nawzajem o złe intencje. Należy więc zadać sobie pytanie w jakim stopniu wymiana plików jest rzeczywiście odpowiedzialna za spadek sprzedaży płyt kompaktowych? Jeśli przyjrzeć się danym o światowej sprzedaży nagrań, łatwo dostrzec, że spadek ich sprzedaży rozpoczął się w tym samym czasie, w którym popularność zaczęły zdobywać serwisy wymiany plików. Łączna sprzedaż płyt kompaktowych i kaset osiągnęła szczyt w 1999r. Dokładnie wtedy powstał Napster.


Tabela 5. Ilość fonogramów wydanych w USA w latach 1991-2008 (w mln sztuk)

Długogrające płyty kompaktowe

Kasety

Płyty winylowe

Pliki muzyczne (single)

Pliki muzyczne (albumy)

1991

333,3

360,1

4,8

–

–

1992

407,5

366,4

2,3

–

–

1993

495,4

339,5

1,2

–

–

1994

662,1

345,4

1,9

–

–

1995

722,9

272,6

2,2

–

–

1996

778,9

225,3

2,9

–

–

1997

753,1

172,6

2,7

–

–

1998

847,0

158,5

3,4

–

–

1999

938,9

123,6

2,9

–

–

2000

942,5

76,0

2,2

–

–

2001

881,9

45,0

2,3

–

–

2002

803,3

31,1

1,7

–

–

2003

746,0

17,2

1,5

–

–

2004

767,0

5,2

1,4

139,4

4,6

2005

705,4

2,5

1,0

366,9

13,6

2006

619,7

0,7

0,9

586,4

27,6

2007

511,1

0,4

1,3

809,9

42,6

2008

384,7

0,1

2,9

1033,0

56,9

 

 

Choć można uznać, że ściąganie muzyki z nielegalnych źródeł prowadzi do 7% spadku sprzedaży fonogramów na świecie, to wiele badań wskazuje na neutralny wpływ ściągania. Konsumenci, którzy ściągają nielegalnie muzykę, są o wiele częściej klientami adresów z plikami muzycznymi, niż ci, co nie kupują nielegalnie nigdy. Nie można się jednak nie zgodzić ze stwierdzeniem, że obie metody ściągania mają negatywny wpływ na zakupy w tradycyjnych sklepach płytowych. Co ciekawe, gotowość płacenia za muzykę jest powszechna. Może to wynikać zarówno z wyższego dochodu osób starszych, jak i wyznawanych przez nie wartości. Muzyka ściągana jest nielegalnie z wielu różnych przyczyn, jednak do najpopularniejszych należą:

Aby nie musieć kupować płyt

63,7%

Aby spróbować, czy podoba się odbiorcy przed wydaniem pieniędzy na płytę

41,8%

Bo muzyki, której odbiorca słucha, nie ma w sklepach

28,8%

 

 

Prawdopodobnie, gdyby nie nielegalne serwery duże firmy fonograficzne nie byłyby skłonne do współpracy z serwisami oferującymi pliki muzyczne (np. iTunes) i cały rozwój muzyki w Internecie przebiegałby dużo wolniej. Ci, którzy marzą o „wolnej kulturze” z pewnością są zadowoleni z kierunku, w jakim kroczą firmy fonograficzne. Muszą oni jednak liczyć na ponowne zdefiniowanie tego, czym jest prawo autorskie i czyje interesy powinno ono chronić.

Komentarze

komentarzy